ÌÓÊÌæ ÇÑÊÈÇØ ÈÇ ãÇ ÎÇäå  

جشن‌ها و اعیاد در استان آذربایجان شرقی

از ویکی اطلس فرهنگی ایران

(تفاوت بین نسخه‌ها)
پرش به: ناوبری, جستجو
جز (۱ نسخه)
 
سطر ۱: سطر ۱:
 +
==عيد فطر==
  
 +
صبح روز عيد فطر، مردم اين استان ابتدا مقدار فطريه خود را جدا كرده و بعد به سوى جايگاه‏هاى برگزارى نماز عيد فطر رهسپار مى‏شوند و بعد از دادن فطريه و خواندن نماز به خانه‏هاى خود برگشته و با اهل منزل به ديدار بزرگان و اقوام مى‏روند و اين روز را به همديگر تبريك مى‏گويند.
  
== عید فطر ==
+
==نيمه شعبان==
  
== عید قربان ==
+
در اين استان نيز همانند ساير نقاط ايران، دو الى سه روز مانده به پانزدهم شعبان، معابر، خيابانها و سردر مغازه‏ها را چراغانى و تزيين مى‏كنند و از مردم با شربت و شيرينى پذيرايى مى‏كنند. در قديم در اين روز غذاى عالى مى‏پختند و واجب بود كه فشنگ و اسباب آتش افشانى بخرند و آتش بازى كنند.
  
== عید غدیر ==
+
==عيد مبعث==
  
== عید مبعث ==
+
روز 27 رجب هر سال به مناسبت بعثت حضرت محمد بن عبدالله صلى‏الله‏عليه‏و‏آله به رسالت، در تمام شهرها و روستاهاى اين استان جشن و سرور برپا مى‏شود و سردر مغازه‏ها و معابر را چراغانى مى‏كنند و از مردم با شيرينى پذيرايى مى‏شود.
  
== نیمه شعبان ==
+
==عيد قربان==
  
== عید نوروز ==
+
مردم آذربايجان شرقى براى عيد قربان اهميت زيادى قائل هستند و در اين روز هر كسى كه استطاعت داشته باشد گوسفندى را قربانى مى‏كند و گوشت آن را بين همسايگان تقسيم مى‏نمايند. در قديم در بعضى از نقاط استان رسم بود كه قربانى را زينت مى‏كردند و به قربانگاه مى‏آوردند و پس از خوراندن آب و خواندن دعاى قربانى آن را ذبح مى‏كردند.
  
== شب یلدا ==
+
==عيد غدير==
  
== جشن عروسی ==
+
روز 18 ذى الحجه هر سال، به مناسبت سالروز واقعه غدير خم كه حضرت محمد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، امام على عليه‏السلام را به جانشينى خود برگزيد عيد گرفته مى‏شود و معابر و خيابانها را چراغانى مى‏كنند. در اين روز اقوام و آشنايان جمع مى‏شوند و به صورت دسته جمعى به زيارت سادات مى‏روند و اين عيد را تبريك مى‏گويند و سادات نيز به عنوان تبرك به هر نفر، در خور شأن خود، عيدى مى‏دهند.
 +
 
 +
==عيد نوروز==
 +
از آداب كهن اين استان كه از سده‏ها پيش همچنان پابرجاست، گرامى داشتن نوروز و آتش افروزى شب چهارشنبه سورى است.
 +
 
 +
در آخرين چهارشنبه هر سال مردم به ويژه كودكان و جوانان با هيزم، در چند نقطه آتش روشن مى‏كنند و از روى آن مى‏پرند و با هلهله و شادى از نوروز استقبال مى‏كنند.
 +
 
 +
در بعضى مناطق اين استان مرسوم است كسانى كه بيمارى در خانه دارند با لباس مبدل در خانه همسايگان مى‏روند و ظرف مسى را با قاشق مى‏زنند تا صاحب خانه طعام يا پولى در كاسه بياندازد.
 +
 
 +
مى‏گويند آن طعام يا خوراكى را كه بدان پول خريده شده اگر به مريض داده شود شفا خواهد يافت.
 +
 
 +
در اين استان قبل از رسيدن نوروز خانه تكانى مى‏كنند و لباسهاى نو مى‏خرند. معمولاً در اولين شب سال نو مصمم هستند سبزى پلو و ماهى كوكو بخورند، چون چنين غذاهايى شگون دارد و بركت به دنبال مى‏آورد.
 +
 
 +
در لحظه تحويل سال بعضى از مردم به امام‏زادگان، مرقد شهدا و درگذشتگان مى‏روند و بعضى نيز در خانه مى‏مانند و سفره هفت سين پهن مى‏كنند و به خواندن دعا و قرآن مشغول مى‏شوند.
 +
 
 +
آداب نوروز با مراسم روز نخست پايان نمى‏گيرد. در طى دوازده روز خانواده‏ها به ديد و بازديد يكديگر مى‏پردازند. معمولاً رسم است كه آغاز بازديد از منزل بزرگان فاميل شروع مى‏شود.
 +
 
 +
با فرا رسيدن سيزدهمين روز فروردين مردم استان مايحتاج اين روز را تهيه كرده و به سبزه زارها و دشتها مى‏روند و اين روز را در دامن طبيعت سپرى مى‏كنند و سبزه‏اى را كه در عيد فراهم آورده‏اند براى دورى از بلايا به آب روان مى‏سپارند. در اين روز جوانان و نوجوانان به انواع بازيهاى محلى مى‏پردازند.
 +
 
 +
==شب چله==
 +
 
 +
در استان آذربايجان شرقى شب يلدا به صورتهاى گوناگون برگزار مى‏شود.
 +
 
 +
در آذر شهر، شب اول دى ماه كه همان شب يلدا است، اهالى «چيله قارپزى» يا (هندوانه چله) مى‏خورند و معتقدند كه با خوردن هندوانه كه حتما بايد هندوانه ممقان باشد، لرز و سوز سرما به تنشان تأثير ندارد. در آذر شهر، چله بزرگ را چهل روز يعنى از اول دى ماه تا دهم بهمن ماه حساب مى‏كنند و چله كوچك را بيست روز يعنى از يازده بهمن تا آخر بهمن مى‏دانند.
 +
 
 +
زنان آذر شهر تا پايان چله كوچك خانه تكانى نمى‏كنند و اعتقاد دارند كه اگر در طول اين دو چله كسى خانه تكانى كند، چله او را نفرين مى‏كند و به بدبختى گرفتار مى‏شود.
 +
 
 +
==جشن عروسى==
 +
 
 +
مراسم مربوط به عروسى در آذربايجان معمولاً در فصل پاييز انجام مى‏گيرد. اين مراسم از نشان كردن و نامزدى دختر شروع مى‏شود. مراسم عروسى در چند مرحله از جمله: خواستگارى، عقد، نامزد كردن و نشان بردن، شب حنابندان، بردن جهيزيه و غيره همچنين مرحله «پاينده تخت» انجام مى‏گيرد.
 +
 
 +
پس از آنكه دخترى مورد پسند خانواده پسر قرار گرفت، از او خواستگارى به عمل مى‏آيد. مقدمات خواستگارى با توافق مادر دختر و مادر پسر صورت مى‏گيرد و علامت قبول وصلت از سوى خانواده دختر، چاى شيرين است كه به مادر پسر و همراهان او مى‏دهند.
 +
 
 +
در اين مراسم روز و ساعت خواستگارى تعيين مى‏شود. در روز معين، مردانى از اقوام پسر به خانه دختر مى‏روند و همچنين از نزديكان دختر نيز عده‏اى به اين مجلس كه به «شيرينى ايچدى» معروف است دعوت مى‏شوند، و با چاى و شيرينى از آنان پذيرايى به عمل مى‏آيد.
 +
 
 +
در اين مجلس ميزان مهريه و شرايط طرفين و تاريخ عقد مشخص مى‏شود و از اين تاريخ پسر و دختر با هم نامزد مى‏شوند. نامزدى رسمى هنگامى صورت مى‏گيرد كه مراسم مخصوصى به نام «شال اوزوك» انجام شود.
 +
 
 +
در اين مراسم عده‏اى از بانوان خانواده داماد با انگشترى و طاقه‏اى از شال و مقدارى پارچه و شيرينى به خانه عروس مى‏روند و با تشريفات خاصى انگشترى را در انگشت دختر مى‏كنند. امروزه اين مراسم متروك گرديده و به جاى آن دو حلقه طلايى معمول شده است كه در هنگام عقد، پسر و دختر به انگشتان هم مى‏كنند.
 +
 
 +
بعد از چند وقت كه از مراسم نامزدى گذشت، مراسم عقد خوانى صورت مى‏گيرد. صيغه عقد توسط دو روحانى و يا محضردار اجرا مى‏گردد. اين مراسم در خانه دختر مى‏باشد ولى هزينه آن به عهده خانواده پسر مى‏باشد. هنگام خواندن صيغه عقد، عروس را روى صندلى يا زمين مى‏نشانند و بالاى سر او پارچه‏اى نگه مى‏دارند و بر روى پارچه دو تكه قند را بهم مى‏سايند تا صيغه عقد به اتمام برسد و بعد همه مبارك باد مى‏گويند، آنگاه با چاى و شيرينى از مدعوين پذيرايى مى‏شود.
 +
 
 +
از اين تاريخ عروس و داماد به هم محرم مى‏شوند. در فاصله عقد تا عروسى، اگر عيدى پيش بيايد خانواده داماد براى عروس هديه و خلعتى مى‏فرستد.
 +
 
 +
پيش از بردن عروس به خانه بخت، جشن ديگرى به نام «پارچه كسدى» كه خاص زنان است برپا مى‏شود. در اين مراسم نزديكان طرفين در منزل عروس گرد آمده لباسهاى عروس را بريده و مى‏دوزند. ولى به مرور زمان اين كار صورت تشريفاتى به خود گرفته و به مجلس رسمى براى نشان دادن لباسها و زينت آلات عروس مبدل شده است.
 +
 
 +
پس از آماده شدن لباسها و تعيين شب عروسى، شبى كه فرداى آن عروس را به خانه داماد مى‏برند، جشن ديگرى برپا مى‏شود كه به «حنا گجه سى» معروف است. دختران و زنان جوان هر دو خانواده، از بعدازظهر روز «حنا گجه سى» به خانه عروس رفته، با او به حمام مى‏روند و در بازگشت از حمام، در خانه عروس جشن مى‏گيرند. جشن خانه داماد هم با شركت پسران جوان برگزار مى‏شود و دوستان وى در آنجا جمع شده، با او به حمام مى‏روند. قبل از اينكه عروس را به خانه داماد ببرند جهيزيه او را همراه لباسها و تحفه‏هايى كه از روز نامزدى به بعد براى او آورده بودند، به خانه داماد مى‏برند.
 +
 
 +
مراسم عروسى در خانه داماد با شركت نزديكان عروس و داماد انجام مى‏شود و پس از صرف شام، عروس و داماد را با ماشينهاى تزيين شده به در خانه مى‏رسانند و بعد از دقايقى تمام فاميل به خانه‏هاى خود مى‏روند. در سه روز اول عروسى، دوستان و نزديكان دو خانواده تحفه‏هايى براى عروس مى‏آورند كه معمولاً به پاتختى «پاينده تخت» معروف است. يك هفته بعد از عروسى، عروس به ديدن خانواده خود مى‏رود. پس از پايان مراسم ويژه عروسى، عروس و داماد به قصد بازديد خويشاوندان و دوستان خود به خانه‏هاى آنان مى‏روند. پس از اين ديد و بازديدها، تشريفات «اياغ آشدى» آغاز مى‏شود.
 +
 
 +
در اين مراسم نزديكان عروس و داماد متناسب با وضع مالى خود، به افتخار آن ميهمانى ترتيب مى‏دهند و از خانواده‏هاى آنان نيز دعوت مى‏كنند، تا در اين ميهمانى شركت نمايند.
  
 
{{منابع}}
 
{{منابع}}
 
[[رده:جشن‌ها و اعیاد ملی و مذهبی]]
 
[[رده:جشن‌ها و اعیاد ملی و مذهبی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ شهریور ۱۳۹۱، ساعت ۱۶:۳۸

محتویات

عيد فطر

صبح روز عيد فطر، مردم اين استان ابتدا مقدار فطريه خود را جدا كرده و بعد به سوى جايگاه‏هاى برگزارى نماز عيد فطر رهسپار مى‏شوند و بعد از دادن فطريه و خواندن نماز به خانه‏هاى خود برگشته و با اهل منزل به ديدار بزرگان و اقوام مى‏روند و اين روز را به همديگر تبريك مى‏گويند.

نيمه شعبان

در اين استان نيز همانند ساير نقاط ايران، دو الى سه روز مانده به پانزدهم شعبان، معابر، خيابانها و سردر مغازه‏ها را چراغانى و تزيين مى‏كنند و از مردم با شربت و شيرينى پذيرايى مى‏كنند. در قديم در اين روز غذاى عالى مى‏پختند و واجب بود كه فشنگ و اسباب آتش افشانى بخرند و آتش بازى كنند.

عيد مبعث

روز 27 رجب هر سال به مناسبت بعثت حضرت محمد بن عبدالله صلى‏الله‏عليه‏و‏آله به رسالت، در تمام شهرها و روستاهاى اين استان جشن و سرور برپا مى‏شود و سردر مغازه‏ها و معابر را چراغانى مى‏كنند و از مردم با شيرينى پذيرايى مى‏شود.

عيد قربان

مردم آذربايجان شرقى براى عيد قربان اهميت زيادى قائل هستند و در اين روز هر كسى كه استطاعت داشته باشد گوسفندى را قربانى مى‏كند و گوشت آن را بين همسايگان تقسيم مى‏نمايند. در قديم در بعضى از نقاط استان رسم بود كه قربانى را زينت مى‏كردند و به قربانگاه مى‏آوردند و پس از خوراندن آب و خواندن دعاى قربانى آن را ذبح مى‏كردند.

عيد غدير

روز 18 ذى الحجه هر سال، به مناسبت سالروز واقعه غدير خم كه حضرت محمد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، امام على عليه‏السلام را به جانشينى خود برگزيد عيد گرفته مى‏شود و معابر و خيابانها را چراغانى مى‏كنند. در اين روز اقوام و آشنايان جمع مى‏شوند و به صورت دسته جمعى به زيارت سادات مى‏روند و اين عيد را تبريك مى‏گويند و سادات نيز به عنوان تبرك به هر نفر، در خور شأن خود، عيدى مى‏دهند.

عيد نوروز

از آداب كهن اين استان كه از سده‏ها پيش همچنان پابرجاست، گرامى داشتن نوروز و آتش افروزى شب چهارشنبه سورى است.

در آخرين چهارشنبه هر سال مردم به ويژه كودكان و جوانان با هيزم، در چند نقطه آتش روشن مى‏كنند و از روى آن مى‏پرند و با هلهله و شادى از نوروز استقبال مى‏كنند.

در بعضى مناطق اين استان مرسوم است كسانى كه بيمارى در خانه دارند با لباس مبدل در خانه همسايگان مى‏روند و ظرف مسى را با قاشق مى‏زنند تا صاحب خانه طعام يا پولى در كاسه بياندازد.

مى‏گويند آن طعام يا خوراكى را كه بدان پول خريده شده اگر به مريض داده شود شفا خواهد يافت.

در اين استان قبل از رسيدن نوروز خانه تكانى مى‏كنند و لباسهاى نو مى‏خرند. معمولاً در اولين شب سال نو مصمم هستند سبزى پلو و ماهى كوكو بخورند، چون چنين غذاهايى شگون دارد و بركت به دنبال مى‏آورد.

در لحظه تحويل سال بعضى از مردم به امام‏زادگان، مرقد شهدا و درگذشتگان مى‏روند و بعضى نيز در خانه مى‏مانند و سفره هفت سين پهن مى‏كنند و به خواندن دعا و قرآن مشغول مى‏شوند.

آداب نوروز با مراسم روز نخست پايان نمى‏گيرد. در طى دوازده روز خانواده‏ها به ديد و بازديد يكديگر مى‏پردازند. معمولاً رسم است كه آغاز بازديد از منزل بزرگان فاميل شروع مى‏شود.

با فرا رسيدن سيزدهمين روز فروردين مردم استان مايحتاج اين روز را تهيه كرده و به سبزه زارها و دشتها مى‏روند و اين روز را در دامن طبيعت سپرى مى‏كنند و سبزه‏اى را كه در عيد فراهم آورده‏اند براى دورى از بلايا به آب روان مى‏سپارند. در اين روز جوانان و نوجوانان به انواع بازيهاى محلى مى‏پردازند.

شب چله

در استان آذربايجان شرقى شب يلدا به صورتهاى گوناگون برگزار مى‏شود.

در آذر شهر، شب اول دى ماه كه همان شب يلدا است، اهالى «چيله قارپزى» يا (هندوانه چله) مى‏خورند و معتقدند كه با خوردن هندوانه كه حتما بايد هندوانه ممقان باشد، لرز و سوز سرما به تنشان تأثير ندارد. در آذر شهر، چله بزرگ را چهل روز يعنى از اول دى ماه تا دهم بهمن ماه حساب مى‏كنند و چله كوچك را بيست روز يعنى از يازده بهمن تا آخر بهمن مى‏دانند.

زنان آذر شهر تا پايان چله كوچك خانه تكانى نمى‏كنند و اعتقاد دارند كه اگر در طول اين دو چله كسى خانه تكانى كند، چله او را نفرين مى‏كند و به بدبختى گرفتار مى‏شود.

جشن عروسى

مراسم مربوط به عروسى در آذربايجان معمولاً در فصل پاييز انجام مى‏گيرد. اين مراسم از نشان كردن و نامزدى دختر شروع مى‏شود. مراسم عروسى در چند مرحله از جمله: خواستگارى، عقد، نامزد كردن و نشان بردن، شب حنابندان، بردن جهيزيه و غيره همچنين مرحله «پاينده تخت» انجام مى‏گيرد.

پس از آنكه دخترى مورد پسند خانواده پسر قرار گرفت، از او خواستگارى به عمل مى‏آيد. مقدمات خواستگارى با توافق مادر دختر و مادر پسر صورت مى‏گيرد و علامت قبول وصلت از سوى خانواده دختر، چاى شيرين است كه به مادر پسر و همراهان او مى‏دهند.

در اين مراسم روز و ساعت خواستگارى تعيين مى‏شود. در روز معين، مردانى از اقوام پسر به خانه دختر مى‏روند و همچنين از نزديكان دختر نيز عده‏اى به اين مجلس كه به «شيرينى ايچدى» معروف است دعوت مى‏شوند، و با چاى و شيرينى از آنان پذيرايى به عمل مى‏آيد.

در اين مجلس ميزان مهريه و شرايط طرفين و تاريخ عقد مشخص مى‏شود و از اين تاريخ پسر و دختر با هم نامزد مى‏شوند. نامزدى رسمى هنگامى صورت مى‏گيرد كه مراسم مخصوصى به نام «شال اوزوك» انجام شود.

در اين مراسم عده‏اى از بانوان خانواده داماد با انگشترى و طاقه‏اى از شال و مقدارى پارچه و شيرينى به خانه عروس مى‏روند و با تشريفات خاصى انگشترى را در انگشت دختر مى‏كنند. امروزه اين مراسم متروك گرديده و به جاى آن دو حلقه طلايى معمول شده است كه در هنگام عقد، پسر و دختر به انگشتان هم مى‏كنند.

بعد از چند وقت كه از مراسم نامزدى گذشت، مراسم عقد خوانى صورت مى‏گيرد. صيغه عقد توسط دو روحانى و يا محضردار اجرا مى‏گردد. اين مراسم در خانه دختر مى‏باشد ولى هزينه آن به عهده خانواده پسر مى‏باشد. هنگام خواندن صيغه عقد، عروس را روى صندلى يا زمين مى‏نشانند و بالاى سر او پارچه‏اى نگه مى‏دارند و بر روى پارچه دو تكه قند را بهم مى‏سايند تا صيغه عقد به اتمام برسد و بعد همه مبارك باد مى‏گويند، آنگاه با چاى و شيرينى از مدعوين پذيرايى مى‏شود.

از اين تاريخ عروس و داماد به هم محرم مى‏شوند. در فاصله عقد تا عروسى، اگر عيدى پيش بيايد خانواده داماد براى عروس هديه و خلعتى مى‏فرستد.

پيش از بردن عروس به خانه بخت، جشن ديگرى به نام «پارچه كسدى» كه خاص زنان است برپا مى‏شود. در اين مراسم نزديكان طرفين در منزل عروس گرد آمده لباسهاى عروس را بريده و مى‏دوزند. ولى به مرور زمان اين كار صورت تشريفاتى به خود گرفته و به مجلس رسمى براى نشان دادن لباسها و زينت آلات عروس مبدل شده است.

پس از آماده شدن لباسها و تعيين شب عروسى، شبى كه فرداى آن عروس را به خانه داماد مى‏برند، جشن ديگرى برپا مى‏شود كه به «حنا گجه سى» معروف است. دختران و زنان جوان هر دو خانواده، از بعدازظهر روز «حنا گجه سى» به خانه عروس رفته، با او به حمام مى‏روند و در بازگشت از حمام، در خانه عروس جشن مى‏گيرند. جشن خانه داماد هم با شركت پسران جوان برگزار مى‏شود و دوستان وى در آنجا جمع شده، با او به حمام مى‏روند. قبل از اينكه عروس را به خانه داماد ببرند جهيزيه او را همراه لباسها و تحفه‏هايى كه از روز نامزدى به بعد براى او آورده بودند، به خانه داماد مى‏برند.

مراسم عروسى در خانه داماد با شركت نزديكان عروس و داماد انجام مى‏شود و پس از صرف شام، عروس و داماد را با ماشينهاى تزيين شده به در خانه مى‏رسانند و بعد از دقايقى تمام فاميل به خانه‏هاى خود مى‏روند. در سه روز اول عروسى، دوستان و نزديكان دو خانواده تحفه‏هايى براى عروس مى‏آورند كه معمولاً به پاتختى «پاينده تخت» معروف است. يك هفته بعد از عروسى، عروس به ديدن خانواده خود مى‏رود. پس از پايان مراسم ويژه عروسى، عروس و داماد به قصد بازديد خويشاوندان و دوستان خود به خانه‏هاى آنان مى‏روند. پس از اين ديد و بازديدها، تشريفات «اياغ آشدى» آغاز مى‏شود.

در اين مراسم نزديكان عروس و داماد متناسب با وضع مالى خود، به افتخار آن ميهمانى ترتيب مى‏دهند و از خانواده‏هاى آنان نيز دعوت مى‏كنند، تا در اين ميهمانى شركت نمايند.


منابع