ÌÓÊÌæ ÇÑÊÈÇØ ÈÇ ãÇ ÎÇäå  

دوره پهلوی دوم در استان کرمان

از ویکی اطلس فرهنگی ایران

(تفاوت بین نسخه‌ها)
پرش به: ناوبری, جستجو
 
 
(یک ویرایش میانی توسط یک کاربر نشان داده نشده‌است)
سطر ۱: سطر ۱:
 +
1ـ نهضت ملى نفت
  
 +
در جريان نهضت ملى شدن صنعت نفت در سال 1330، كرمانى‏ها نقش بسيارى داشتند.
  
== نهضت ملی نفت ==
+
افرادى مثل دكتر بقايى كه كرمانى بود، در آغاز سهم غيرقابل انكارى در شعله‏ور كردن نهضت داشتند. گرچه در اواخر عليه دكتر مصدق موضع‏گيرى كرد و از جانب ملى‏گراها كوبيده شد.
  
== جریانات، احزاب و دستجات سیاسی ==
+
دكتر مظفر بقايى كرمانى كه در آغاز مجلس شانزدهم سازمان نگهبانان آزادى را به منظور آزادى انتخابات تشكيل داده بود، در اين دوره پس از مصدق و كاشانى شاخص‏ترين چهره مبارزات ملى به شمار مى‏رفت. او از دوران همكارى با حزب توده با ملكى آشنايى داشت.
 +
در پى پيشنهاد ملكى، اين دو در 26 ارديبهشت 1330 حزبى براى سازمان دادن به نيروهاى ملى موجود در صحنه و حمايت از نهضت ملى ايران به رهبرى مصدق تشكيل دادند كه به پيشنهاد ملكى، حزب زحمتكشان ملت ايران ناميده شد.
 +
 
 +
اين حزب نخستين تشكل قدرتمندى بود كه توانست در برابر حزب توده ايران به رقابت برخيزد.
 +
 
 +
در اين زمان حزب توده با تحليل شخصيت رزم‏آرا نخست‏وزير وقت به عنوان فردى بورژوا دموكرات، به حمايت ضمنى از او برخاست و انشعابيون حزب توده كه اينك در حزب زحمتكشان تشكل يافته بود، جانب مصدق را گرفتند.
 +
 
 +
حزب زحمتكشان كه محصول ائتلاف بقايى و ملكى بود، عملاً از دو جناح تشكيل مى‏شد؛ جناح سياسى و پارلمانى يعنى بقايى و ياران او از جمله سپهبدى و زهرى كه اداره روزنامه حزب ـ شاهد ـ در دست آنان بود، و جناح روشنفكرى و فرهنگى كه امور تشكيلاتى، تعليماتى، مطبوعاتى و ايدئولوژيك حزب را اداره مى‏كردند و هفته نامه نيروى سوم و ماهنامه علم و زندگى را انتشار مى‏دادند.
 +
اختلافات درونى حزب زحمتكشان و موانع جديد تبانى عليه مصدق سرانجام سبب شد كه ملكى و ياران او در ماه سال 1331 حزب جديد به نام حزب زحمتكشان ملت ايران (نيروى سوم) بنيان گذاردند.
 +
 
 +
در جريان وقايع مربوط به كودتاى 28 مرداد 1332، در كرمان، سرگرد سخايى رئيس شهربانى، توسط اعضاى حزب زحمتكشان به وضع فجيعى كشته شد.
 +
 
 +
با قتل او، ضربه‏اى سنگين به دولت مصدق وارد آمد و دكتر بقائى در يك سخنرانى اين كار را ستود و از قاتل سرگرد سخايى حمايت كرد و او را بوسيد كه اين ماجرا را محمدعلى سفرى چنين آورده است:
 +
 
 +
«... در يك مجمع بزرگ، دكتر بعد از سخنرانى در پايان بيانات خود مى‏گويد: شما در بيست و هشتم مرداد بزرگترين فداكارى را در سقوط و برچيدن حكومت ياغى مصدق از خود نشان داديد.
 +
 
 +
خائنين را به جزاى اعمال خود رسانيديد، من امروز آن مرد قهرمانى كه اولين ضربه مهلك را بر سرگرد سخائى رئيس شهربانى مصدق در كرمان نواخت مى‏خواهم خود را معرفى نمايد تا روى او را ببوسم. مردى از ميان جمعيت از زمين برخاست خود را معرفى مى‏كند.
 +
 
 +
به دستور دكتر پيش رفته، دكتر بقائى صورت او را بوسيده او نيز دست دكتر را مى‏بوسد. سپس آن مرد رو به طرف مردم كرمان مى‏گويد من هم افتخار مى‏كنم موفق شدم دست رهبر و استاد خود دكتر بقائى را كه رئيس شهربانى مملكت را كشت ببوسم.
 +
 
 +
از اين گفتار عاميانه و با حقيقت آن مرد دكتر رنگش سرخ شده، با كمال خجلت و سرافكندگى تريبون را ترك مى‏كند».
 +
 
 +
پس از آن، دكتر بقايى در يازده خرداد 1333 در كرمان طى نطقى با قرارداد نفت مخالفت كرد و بلافاصله بازداشت و تبعيد شد.
 +
 
 +
بعد از كودتاى 28 مرداد، عظيم‏ترين گردهم‏آيى‏هاى ضد دولتى در زمان دولت سپهبد زاهدى در كرمان انجام مى‏گرفت.
 +
 
 +
در مسأله انتخابات در دوره زاهدى تجمع مردم در مساجد عليه انتخابات بسيار زياد بود و دكتر بقايى هم فعال بود و سخنرانى مى‏كرد و مردم را برمى‏انگيخت.
 +
 
 +
2ـ قيام پانزده خرداد
 +
 
 +
قبل از قيام پانزده خرداد، در اوايل شروع نهضت، آقاى محمد جواد حجتى كرمانى رابط امام و علماى كرمان، يزد و اصفهان بود.
 +
 
 +
به دستور امام خمينى(ره) روحانيت، شبهاى يك شنبه جلسه علنى داشتند و اطلاعات را به هم مى‏رساندند.
 +
 
 +
زمانى كه در بيست و پنجم شوال مصادف با شهادت امام صادق عليه‏السلام به مدرسه فيضيه حمله شد، حجه‏الاسلام شيخ عباس حسنى (نماينده مردم كرمان در مجلس شوراى اسلامى در دوره سوم)، ماجراى فيضيه را به اطلاع طلاب كرمان رساند. طلاب بلافاصله اقدام به چاپ و توزيع اعلاميه‏هاى امام(ره) كردند و اعلاميه‏ها را در 5000 نسخه چاپ و توزيع نمودند. اين اعلاميه‏ها شهر را منقلب كردند. در مساجد شهر جلساتى برگزار شد. در مسجد جامع كرمان آقاى محمد جواد حجتى كرمانى فاجعه فيضيه را براى مردم شرح دادند و مسجد يكپارچه گريه و عزا شد.
 +
 
 +
مأمورين در كرمان، سعى كردند با مردم كنار بيايند، آنها طورى برخورد كردند كه گزارشات زياد تند نباشد. مردم و روحانيت نيز سعى كردند كه كار به خشونت كشيده نشود.
 +
 
 +
در ماه محرم اين سال، در سخنرانى‏ها حمله به دستگاه جبار صريحا انجام گرفت و مداحان درباره فيضيه و كربلاى ايران مداحى مى‏كردند. در كرمان آقايان محمد جواد حجتى كرمانى، موحدى كرمانى، ترابى، سيد يحيى جعفرى و سايرين درباره نهضت روحانيت، مسأله فيضيه و رهبرى امام خمينى(ره) صحبت مى‏كردند.
 +
 
 +
در روز عاشورا، سخنرانان بيشترين حملات را به رژيم نمودند.
 +
در اين روزها امام خمينى(ره) دستگير شد و مردم ايران دچار شوك عظيمى شدند و از اين پس، با فشار رژيم، مبارزات به صورت مخفيانه ادامه يافت.
  
== قیام 15 خرداد ==
 
  
== انقلاب اسلامی ==
 
  
 
{{منابع}}
 
{{منابع}}
 
[[رده:دوره پهلوی دوم]]
 
[[رده:دوره پهلوی دوم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ فروردین ۱۳۹۱، ساعت ۲۲:۱۵

1ـ نهضت ملى نفت

در جريان نهضت ملى شدن صنعت نفت در سال 1330، كرمانى‏ها نقش بسيارى داشتند.

افرادى مثل دكتر بقايى كه كرمانى بود، در آغاز سهم غيرقابل انكارى در شعله‏ور كردن نهضت داشتند. گرچه در اواخر عليه دكتر مصدق موضع‏گيرى كرد و از جانب ملى‏گراها كوبيده شد.

دكتر مظفر بقايى كرمانى كه در آغاز مجلس شانزدهم سازمان نگهبانان آزادى را به منظور آزادى انتخابات تشكيل داده بود، در اين دوره پس از مصدق و كاشانى شاخص‏ترين چهره مبارزات ملى به شمار مى‏رفت. او از دوران همكارى با حزب توده با ملكى آشنايى داشت. در پى پيشنهاد ملكى، اين دو در 26 ارديبهشت 1330 حزبى براى سازمان دادن به نيروهاى ملى موجود در صحنه و حمايت از نهضت ملى ايران به رهبرى مصدق تشكيل دادند كه به پيشنهاد ملكى، حزب زحمتكشان ملت ايران ناميده شد.

اين حزب نخستين تشكل قدرتمندى بود كه توانست در برابر حزب توده ايران به رقابت برخيزد.

در اين زمان حزب توده با تحليل شخصيت رزم‏آرا نخست‏وزير وقت به عنوان فردى بورژوا دموكرات، به حمايت ضمنى از او برخاست و انشعابيون حزب توده كه اينك در حزب زحمتكشان تشكل يافته بود، جانب مصدق را گرفتند.

حزب زحمتكشان كه محصول ائتلاف بقايى و ملكى بود، عملاً از دو جناح تشكيل مى‏شد؛ جناح سياسى و پارلمانى يعنى بقايى و ياران او از جمله سپهبدى و زهرى كه اداره روزنامه حزب ـ شاهد ـ در دست آنان بود، و جناح روشنفكرى و فرهنگى كه امور تشكيلاتى، تعليماتى، مطبوعاتى و ايدئولوژيك حزب را اداره مى‏كردند و هفته نامه نيروى سوم و ماهنامه علم و زندگى را انتشار مى‏دادند. اختلافات درونى حزب زحمتكشان و موانع جديد تبانى عليه مصدق سرانجام سبب شد كه ملكى و ياران او در ماه سال 1331 حزب جديد به نام حزب زحمتكشان ملت ايران (نيروى سوم) بنيان گذاردند.

در جريان وقايع مربوط به كودتاى 28 مرداد 1332، در كرمان، سرگرد سخايى رئيس شهربانى، توسط اعضاى حزب زحمتكشان به وضع فجيعى كشته شد.

با قتل او، ضربه‏اى سنگين به دولت مصدق وارد آمد و دكتر بقائى در يك سخنرانى اين كار را ستود و از قاتل سرگرد سخايى حمايت كرد و او را بوسيد كه اين ماجرا را محمدعلى سفرى چنين آورده است:

«... در يك مجمع بزرگ، دكتر بعد از سخنرانى در پايان بيانات خود مى‏گويد: شما در بيست و هشتم مرداد بزرگترين فداكارى را در سقوط و برچيدن حكومت ياغى مصدق از خود نشان داديد.

خائنين را به جزاى اعمال خود رسانيديد، من امروز آن مرد قهرمانى كه اولين ضربه مهلك را بر سرگرد سخائى رئيس شهربانى مصدق در كرمان نواخت مى‏خواهم خود را معرفى نمايد تا روى او را ببوسم. مردى از ميان جمعيت از زمين برخاست خود را معرفى مى‏كند.

به دستور دكتر پيش رفته، دكتر بقائى صورت او را بوسيده او نيز دست دكتر را مى‏بوسد. سپس آن مرد رو به طرف مردم كرمان مى‏گويد من هم افتخار مى‏كنم موفق شدم دست رهبر و استاد خود دكتر بقائى را كه رئيس شهربانى مملكت را كشت ببوسم.

از اين گفتار عاميانه و با حقيقت آن مرد دكتر رنگش سرخ شده، با كمال خجلت و سرافكندگى تريبون را ترك مى‏كند».

پس از آن، دكتر بقايى در يازده خرداد 1333 در كرمان طى نطقى با قرارداد نفت مخالفت كرد و بلافاصله بازداشت و تبعيد شد.

بعد از كودتاى 28 مرداد، عظيم‏ترين گردهم‏آيى‏هاى ضد دولتى در زمان دولت سپهبد زاهدى در كرمان انجام مى‏گرفت.

در مسأله انتخابات در دوره زاهدى تجمع مردم در مساجد عليه انتخابات بسيار زياد بود و دكتر بقايى هم فعال بود و سخنرانى مى‏كرد و مردم را برمى‏انگيخت.

2ـ قيام پانزده خرداد

قبل از قيام پانزده خرداد، در اوايل شروع نهضت، آقاى محمد جواد حجتى كرمانى رابط امام و علماى كرمان، يزد و اصفهان بود.

به دستور امام خمينى(ره) روحانيت، شبهاى يك شنبه جلسه علنى داشتند و اطلاعات را به هم مى‏رساندند.

زمانى كه در بيست و پنجم شوال مصادف با شهادت امام صادق عليه‏السلام به مدرسه فيضيه حمله شد، حجه‏الاسلام شيخ عباس حسنى (نماينده مردم كرمان در مجلس شوراى اسلامى در دوره سوم)، ماجراى فيضيه را به اطلاع طلاب كرمان رساند. طلاب بلافاصله اقدام به چاپ و توزيع اعلاميه‏هاى امام(ره) كردند و اعلاميه‏ها را در 5000 نسخه چاپ و توزيع نمودند. اين اعلاميه‏ها شهر را منقلب كردند. در مساجد شهر جلساتى برگزار شد. در مسجد جامع كرمان آقاى محمد جواد حجتى كرمانى فاجعه فيضيه را براى مردم شرح دادند و مسجد يكپارچه گريه و عزا شد.

مأمورين در كرمان، سعى كردند با مردم كنار بيايند، آنها طورى برخورد كردند كه گزارشات زياد تند نباشد. مردم و روحانيت نيز سعى كردند كه كار به خشونت كشيده نشود.

در ماه محرم اين سال، در سخنرانى‏ها حمله به دستگاه جبار صريحا انجام گرفت و مداحان درباره فيضيه و كربلاى ايران مداحى مى‏كردند. در كرمان آقايان محمد جواد حجتى كرمانى، موحدى كرمانى، ترابى، سيد يحيى جعفرى و سايرين درباره نهضت روحانيت، مسأله فيضيه و رهبرى امام خمينى(ره) صحبت مى‏كردند.

در روز عاشورا، سخنرانان بيشترين حملات را به رژيم نمودند. در اين روزها امام خمينى(ره) دستگير شد و مردم ايران دچار شوك عظيمى شدند و از اين پس، با فشار رژيم، مبارزات به صورت مخفيانه ادامه يافت.



منابع