ÌÓÊÌæ ÇÑÊÈÇØ ÈÇ ãÇ ÎÇäå  

دوره پهلوی اول در استان کرمان

از ویکی اطلس فرهنگی ایران

(تفاوت بین نسخه‌ها)
پرش به: ناوبری, جستجو
جز (۱ نسخه)
 
سطر ۱: سطر ۱:
  
 +
1ـ واقعه كشف حجاب
 +
 +
رضاخان پهلوى در سال 1304 ه .ش به سلطنت ايران منصوب شد. اساس سياست فرهنگى او را تجددطلبى، همراه با پذيرفتن شيوه زندگى اروپائى در ايران تشكيل مى‏داد.
 +
 +
بطور كلى اين سياست چند مرحله داشت: 1ـ وضع قوانين غيرشرعى و تجديد سازمان عدليه. 2ـ متحدالشكل كردن لباس و رواج پوشاك اروپايى. 3ـ كشف حجاب از بانوان. 4ـ ايجاد سازمان آموزشى به شيوه نوين.
 +
 +
تضعيف قوانين شرعى و حمله به ساختار حقوق اسلامى و وضع قوانين عرفى از سال 1307 با انحلال وزارت عدليه و تشكيل دادگسترى و وضع قوانين بر اساس حقوق فرانسه آغاز شد.
 +
 +
تغيير لباس و رواج كلاه پهلوى و سپس كلاه شاپو گام ديگرى بود كه رضاخان براى ترويج فرهنگ غرب برداشت.
 +
 +
اين عمل با مخالفت شديد علما روبرو شد.
 +
 +
برخى از علما نيز به علت مخالفت با تغيير لباس از سوى حكومت رضاخانى تبعيد شدند.
 +
 +
به يك سند در اين زمينه توجه مى‏كنيم:
 +
 +
وزارت داخله
 +
 +
ايالت كرمان
 +
 +
«چون شيخ فضل‏الله و شيخ مهدى نامان ساكنين انار نسبت به استعمال كلاه بين المللى مخالف و اهالى را بر عليه استعمال كلاه لبه دار تحريك مى‏كرده‏اند، آنها را تبعيدا بكرمان آورده، به نظميه دستور داده شد كه در تحت نظر باشند ـ والى ايالت كرمان».
 +
 +
از طرف وزير كشور در آن زمان به كليه فرمانداريها بخشنامه شد كه ضمن شركت در جلسات سخنرانى مربوط به سازمان پرورش افكار، به كشف حجاب و نهضت بانوان كمك مؤثرى بنماييد. در اين جلسه رؤسا مى‏بايستى با همسرشان بدون حجاب در جلسه سخنرانى شركت كنند.
 +
مقدمات امر به اين گونه فراهم شد. تا آنكه در روز هفدهم ديماه 1314 در عمارت دانشسراى عالى تهران، با حضور شاه مراسمى براى اعطاى ديپلم به فارغ التحصيلان برگزار گرديد و در اين مراسم رؤساى مدارس، همسران صاحب منصبان عالى رتبه و همسر و دختران شاه رسما بدون حجاب ظاهر شدند و اين روز به نام روز آزادى زن و كشف حجاب نامگذارى شد.
 +
 +
طرح كشف حجاب هر چند اجبارى بود اما در شهرهاى مختلف استان اين اجبار تأثير اندكى داشت. در زرند كرمان فقط عده‏اى از كدخدايان، خانها و فئودالها از اين فرمان اطاعت مى‏كردند ولى توده مردم هرگز زير بار اين تحميل نرفتند.
 +
 +
نامه بخشدار وقت زرند به فرماندار كرمان در سوم مرداد 1317 اين مطلب را به خوبى مى‏رساند:
 +
 +
فرماندار كرمان
 +
 +
«به پاسخ نامه شماره 1290 ـ 6/2/17 گزارشا به عرض مى‏رساند شخص بخشدار در زرند يك نفر است و مستخدم رسمى هم يك نفر با يادداشتهاى مكرر به پاسگاه امنيه زرند دستور داده شده كه از بانوانى كه با چادر و چارقد آمد و رفت مى‏نمايند جلوگيرى نموده و مرتكبين را به بخشدارى جلب نمايند، ابدا وقعى به اين موضوع نگذارده و تعقيبى نمى‏نمايند و بانوان در كوچه و بازار با چارقد بعضيها با چادر عبور مى‏نمايند...».
 +
 +
حتى در اين زمان از دكانداران تعهد گرفته‏اند كه به بانوان با چادر و شال تنخواه نفروشند.
 +
 +
مدارس آن زمان نيز با اين عمل مخالفت مى‏نمودند و دستورات را اجرا نمى‏كردند.
 +
 +
رئيس معارف كرمان در تلگرافى كه به رياست وزراء مى‏نويسد اين گونه بيان مى‏دارد:
 +
 +
«قريب يك ماه است بر حسب دستور مركز و اقدامات ايالت معلمين و محصلين دبيرستان كشف حجاب نموده بودند. اين روزها غير از مدير و سه چهار محصل، عموم معلمين و محصلين چادر سركرده‏اند. كفيل معارف به عنوان اينكه مركز دستور داده كسى را مجبور به كشف حجاب نكنند، از جلوگيرى خوددارى مى‏نمايد. ممكن است اين ترتيب در انظار عامه سوء اثر بخشيده موضوع كشف حجاب در كرمان به تأخير بيفتد...».
 +
 +
در سندى ديگر بيان مى‏دارند كه كشف حجاب در كرمان پيشرفت داشته و همچنين در بم و رفسنجان افرادى كه كشف حجاب را نپذيرفته‏اند عده معدود و پيرزن معرفى كردند و با اين عمل مى‏خواستند نشان دهند كه مردم تن به حكم رضاشاه دادند.
 +
 +
اما در پايان همين سند از رياست وزراء مى‏خواهند كه مأمورين شهربانى اجازه داشته باشند تا از رفتن زنها با چادر به بازار ممانعت به عمل آورند.
 +
 +
«رياست وزراء نمره 73 اتحاديه بانوان كاملاً پيشرفت دارد. در بم و رفسنجان معدودى شماره از زنهاى پير باقى مانده. ساير ملوكات نيز قريبا اتمام است. در شهر هم خانم‏هاى كليه مستخدمين و عده زيادى از اعيان تجار و معاريف كشف حجاب نموده، چندى است از طرف تجار و كسبه نيز شروع به دعوت شده است چون در كرمان محل اجتماع و تردد زنها منحصر به بازار است، نظر به تسريع امر مستدعى است اجازه فرماييد به مأمورين شهربانى دستور داده شود كه از رفتن زنهاى با چادر به بازار ممانعت نمايند كه هر چه زودتر كشف حجاب عموميت پيدا كرده، خاتمه پذيرد».
 +
 +
در اين زمان اگر علما حكم شرعى حجاب را مطرح مى‏كردند تبعيد شده و يا مورد تعقيب قرار مى‏گرفتند. براى نمونه زمانى در بم در يك مجلس روضه‏خوانى، ربانى واعظ صحبت كرده بود كه باز بودن دست و صورت نسوان شرعا عيب ندارد ولى نمايان بودن موى سر آنها خلاف شرع است. ايالت كرمان به وسيله شهربانى دستور داد كه او را به كرمان تبعيد نمايند.
  
== واقعه کشف حجاب ==
 
  
== جنگ جهانی دوم ==
 
  
 
{{منابع}}
 
{{منابع}}
 
[[رده:دوره پهلوی اول]]
 
[[رده:دوره پهلوی اول]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ فروردین ۱۳۹۱، ساعت ۲۲:۱۴

1ـ واقعه كشف حجاب

رضاخان پهلوى در سال 1304 ه .ش به سلطنت ايران منصوب شد. اساس سياست فرهنگى او را تجددطلبى، همراه با پذيرفتن شيوه زندگى اروپائى در ايران تشكيل مى‏داد.

بطور كلى اين سياست چند مرحله داشت: 1ـ وضع قوانين غيرشرعى و تجديد سازمان عدليه. 2ـ متحدالشكل كردن لباس و رواج پوشاك اروپايى. 3ـ كشف حجاب از بانوان. 4ـ ايجاد سازمان آموزشى به شيوه نوين.

تضعيف قوانين شرعى و حمله به ساختار حقوق اسلامى و وضع قوانين عرفى از سال 1307 با انحلال وزارت عدليه و تشكيل دادگسترى و وضع قوانين بر اساس حقوق فرانسه آغاز شد.

تغيير لباس و رواج كلاه پهلوى و سپس كلاه شاپو گام ديگرى بود كه رضاخان براى ترويج فرهنگ غرب برداشت.

اين عمل با مخالفت شديد علما روبرو شد.

برخى از علما نيز به علت مخالفت با تغيير لباس از سوى حكومت رضاخانى تبعيد شدند.

به يك سند در اين زمينه توجه مى‏كنيم:

وزارت داخله

ايالت كرمان

«چون شيخ فضل‏الله و شيخ مهدى نامان ساكنين انار نسبت به استعمال كلاه بين المللى مخالف و اهالى را بر عليه استعمال كلاه لبه دار تحريك مى‏كرده‏اند، آنها را تبعيدا بكرمان آورده، به نظميه دستور داده شد كه در تحت نظر باشند ـ والى ايالت كرمان».

از طرف وزير كشور در آن زمان به كليه فرمانداريها بخشنامه شد كه ضمن شركت در جلسات سخنرانى مربوط به سازمان پرورش افكار، به كشف حجاب و نهضت بانوان كمك مؤثرى بنماييد. در اين جلسه رؤسا مى‏بايستى با همسرشان بدون حجاب در جلسه سخنرانى شركت كنند. مقدمات امر به اين گونه فراهم شد. تا آنكه در روز هفدهم ديماه 1314 در عمارت دانشسراى عالى تهران، با حضور شاه مراسمى براى اعطاى ديپلم به فارغ التحصيلان برگزار گرديد و در اين مراسم رؤساى مدارس، همسران صاحب منصبان عالى رتبه و همسر و دختران شاه رسما بدون حجاب ظاهر شدند و اين روز به نام روز آزادى زن و كشف حجاب نامگذارى شد.

طرح كشف حجاب هر چند اجبارى بود اما در شهرهاى مختلف استان اين اجبار تأثير اندكى داشت. در زرند كرمان فقط عده‏اى از كدخدايان، خانها و فئودالها از اين فرمان اطاعت مى‏كردند ولى توده مردم هرگز زير بار اين تحميل نرفتند.

نامه بخشدار وقت زرند به فرماندار كرمان در سوم مرداد 1317 اين مطلب را به خوبى مى‏رساند:

فرماندار كرمان

«به پاسخ نامه شماره 1290 ـ 6/2/17 گزارشا به عرض مى‏رساند شخص بخشدار در زرند يك نفر است و مستخدم رسمى هم يك نفر با يادداشتهاى مكرر به پاسگاه امنيه زرند دستور داده شده كه از بانوانى كه با چادر و چارقد آمد و رفت مى‏نمايند جلوگيرى نموده و مرتكبين را به بخشدارى جلب نمايند، ابدا وقعى به اين موضوع نگذارده و تعقيبى نمى‏نمايند و بانوان در كوچه و بازار با چارقد بعضيها با چادر عبور مى‏نمايند...».

حتى در اين زمان از دكانداران تعهد گرفته‏اند كه به بانوان با چادر و شال تنخواه نفروشند.

مدارس آن زمان نيز با اين عمل مخالفت مى‏نمودند و دستورات را اجرا نمى‏كردند.

رئيس معارف كرمان در تلگرافى كه به رياست وزراء مى‏نويسد اين گونه بيان مى‏دارد:

«قريب يك ماه است بر حسب دستور مركز و اقدامات ايالت معلمين و محصلين دبيرستان كشف حجاب نموده بودند. اين روزها غير از مدير و سه چهار محصل، عموم معلمين و محصلين چادر سركرده‏اند. كفيل معارف به عنوان اينكه مركز دستور داده كسى را مجبور به كشف حجاب نكنند، از جلوگيرى خوددارى مى‏نمايد. ممكن است اين ترتيب در انظار عامه سوء اثر بخشيده موضوع كشف حجاب در كرمان به تأخير بيفتد...».

در سندى ديگر بيان مى‏دارند كه كشف حجاب در كرمان پيشرفت داشته و همچنين در بم و رفسنجان افرادى كه كشف حجاب را نپذيرفته‏اند عده معدود و پيرزن معرفى كردند و با اين عمل مى‏خواستند نشان دهند كه مردم تن به حكم رضاشاه دادند.

اما در پايان همين سند از رياست وزراء مى‏خواهند كه مأمورين شهربانى اجازه داشته باشند تا از رفتن زنها با چادر به بازار ممانعت به عمل آورند.

«رياست وزراء نمره 73 اتحاديه بانوان كاملاً پيشرفت دارد. در بم و رفسنجان معدودى شماره از زنهاى پير باقى مانده. ساير ملوكات نيز قريبا اتمام است. در شهر هم خانم‏هاى كليه مستخدمين و عده زيادى از اعيان تجار و معاريف كشف حجاب نموده، چندى است از طرف تجار و كسبه نيز شروع به دعوت شده است چون در كرمان محل اجتماع و تردد زنها منحصر به بازار است، نظر به تسريع امر مستدعى است اجازه فرماييد به مأمورين شهربانى دستور داده شود كه از رفتن زنهاى با چادر به بازار ممانعت نمايند كه هر چه زودتر كشف حجاب عموميت پيدا كرده، خاتمه پذيرد».

در اين زمان اگر علما حكم شرعى حجاب را مطرح مى‏كردند تبعيد شده و يا مورد تعقيب قرار مى‏گرفتند. براى نمونه زمانى در بم در يك مجلس روضه‏خوانى، ربانى واعظ صحبت كرده بود كه باز بودن دست و صورت نسوان شرعا عيب ندارد ولى نمايان بودن موى سر آنها خلاف شرع است. ايالت كرمان به وسيله شهربانى دستور داد كه او را به كرمان تبعيد نمايند.



منابع